|
|
|
       |
|
Frans-Polynesië |
 |
|
Geschiedenis |
|
Wanneer en hoe de eerste bewoners op de eilanden arriveerden is niet
precies bekend. Meest waarschijnlijk is dat de Polynesiërs vanuit
Azië via de meer westelijk gelegen eilanden in de Pacific, zoals
Fiji en Tonga, naar Frans Polynesië zijn getrokken. Rond 2000 jaar
geleden vestigden zij zich allereerst op de Marquesas eilanden, van
waaruit zij zich later ook op de andere eilanden van Frans Polynesië
vestigden. De Polynesiërs trokken in hun enorme zeil-catamarans, die
wel 80 mensen konden herbergen, verder naar Hawaii, Nieuw Zeeland en
het Paaseiland. Uit ondermeer de aanwezigheid van de zoete aardappel
in Polynesië wordt afgeleid dat de Polynesiërs contact hebben gehad
met de Indianen in Zuid Amerika. Op de eilanden ontstonden
koninkrijken en religies, waar de vele tempels (marae) en beelden (tiki's)
nog stille getuigen van zijn.
James Cook kwam eigenlijk naar Tahiti voor een astrologische
waarneming (het passeren van de planeet Venus voor de zon langs) en
verbleef daarbij drie maanden op het eiland. De wetenschappers, die
op de reis waren meegekomen, bestudeerden in de tussentijd het
eiland en haar bewoners, hetgeen de grootste hoeveelheid informatie
opleverde over de Polynesiërs tot dan toe. Cook keerde, na dit
eerste bezoek, op zijn latere ontdekkingsreizen nog twee maal terug
naar Tahiti.
De reis van de Engelse kapitein William Bligh met de Bounty was erop
gericht om zaden en jonge planten van de broodboom uit Tahiti mee te
nemen naar de Engelse kolonies in het Caraibisch gebied. De reis
begon met veel tegenslag. Tevergeefs werd geprobeerd om vanuit
Europa Kaap Hoorn te ronden op weg naar de Pacific. Pas na een maand
van storm en ontbering besloot Bligh de reis voort te zetten via
Kaap de Goede Hoop en Australië. Bligh en z'n bemanning verbleven
een half jaar op Tahiti, waarbij de bemanning zeer gehecht raakte
aan de Polynesische manier van leven. Kapitein Bligh moest diverse
malen optreden, toen er zaken uit de hand dreigden te lopen.
Alhoewel Europese ontdekkingsreizigers al ruim 250 jaar door de
Pacific voeren, werden de eilanden van Frans Polynesië pas in 1767
door Engelse kapitein Wallis ontdekt. De Tahitianen bleken
vriendelijke bewoners te zijn - zij kenden geen kannibalisme, iets
dat al heel uitzonderlijk was voor het gebied in die tijd. In ruil
voor spijkers bleken de lokale vrouwen zich massaal aan de bemanning
aan te bieden voor de liefde. Ook bij de bezoeken van latere
ontdekkingsreizigers als de Bougainville (1768), Cook (1769) en
Bligh (1788) was dit een gebruikelijk ritueel.
Drie weken nadat koers werd gezet voor de terugtocht ging bij Tonga
een deel van de bemanning over tot muiterij. Kapitein Bligh en
enkele getrouwe bemanningsleden werden in een sloep van boord gezet,
met minimaal proviand, water en instrumenten in de overtuiging van
de muiters dat ze ergens in de Pacific zouden omkomen. Bligh en een
groot deel van z'n getrouwen overleefden echter op wonderbaarlijke
wijze de tocht. Hij werd bij Fiji achterna gezeten door kannibalen
en doorstond enkele stormen en kwam na 41 dagen uiteindelijk aan op
Timor, in Nederlands-Indië. De muiters waren ondertussen met de
Bounty op zoek naar een veilig toevluchtsoord. Ze vestigden zich
korte tijd op het eiland Tubuai in de Austral-groep, maar kregen
ruzie met de lokale bewoners. Ze voeren terug naar Tahiti om
vrouwen, dieren en proviand mee te nemen en vestigden zich
uiteindelijk op het eiland Pitcairn, een eiland dat ze op de
heenreis hadden waargenomen en nog niet op de zeekaarten stond.
Na de ontdekkingsreizigers kwamen missionarissen, walvisvaarders en
handelaren naar Frans Polynesië. In 1836 dwong de Franse admiraal du
Petit-Tours de lokale bevolking onder dreiging z'n invloed op. In
1843 werd Frans Polynesië door hem opgeëist als Franse kolonie. Na
korte schermutselingen legde de lokale bevolking zich neer bij de
Franse overheersing. In de volgende honderd jaar bleven de eilanden
een geïsoleerd gebied, dat slechts sporadisch werd aangedaan door
bezoekers.
Ook de tweede wereldoorlog passeerde relatief geruisloos. Frans
Polynesië, en met name het eiland Bora Bora, was voor de
geallieerden slechts van belang als steunpunt tussen Amerika en
Australië. Op de eilanden werden vliegvelden aangelegd en militairen
gestationeerd, waardoor de Amerikaanse levensstijl werd
geïntroduceerd. Na de oorlog bezochten steeds meer toeristen het
gebied. In 1960 werd een moderne internationale luchthaven aangelegd
op Tahiti. Momenteel is het toerisme de belangrijkste bron van
inkomsten voor de bewoners. |
| |
|
Economie |
|
De primaire bronnen van inkomsten zijn het toerisme en de
cocosnoot-producten (handel in kopra en cocos-olie). Secundaire
inkomsten zijn de parelmoerschelpen en cultivéparels, visvangst en
aquacultuur, vanille en koffie. Ook de landbouw wordt een steeds
belangrijkere activiteit in Tahiti.
Bevolking |
De wieg van de Polynesische Maohi-beschaving staat op de
Markiezeneilanden, en er zijn nog steeds heel wat
indrukwekkende overblijfselen en levendige tradities die
daaraan herinneren.
De grote gebeeldhouwde Tiki-beelden en de "marae", gewijde
religieuze plaatsen afgebakend door in rijen of als
piramides op elkaar geplaatste stenen, zijn op alle eilanden
alomtegenwoordig.Dat de traditionele kunsten heropleven,
merken we aan de populariteit van de tatoeages, die in
oorsprong een sociaal symbool met een esthetische functie
waren.
Ook heel wat andere cultuurdisciplines zoals dans of
meerstemmige liederen, met name de "himene tarava" of de "ruau",
waarin de Polynesiërs hun diepste zieleroerselen bezingen,
bloeien als nooit tevoren.
Dat Polynesië trots is op die rijke en veelzijdige
cultuur, blijkt uit de talrijke evenementen die worden
georganiseerd, met als jaarlijks terugkerend orgelpunt het
grote Heiva-festival in juli, waar groepen met tot wel 150
leden elkaar trachten te overtreffen in muzikale creaties,
choreografieën en kledij. De traditionele poëzie wortelt in
de eeuwenoude kunst van de "orero", gedichten die werden
voorgedragen, begeleid met het pure geluid van de neusfluit
of "vivo".
In grote prauwen ...
De algemeen aanvaarde theorie stelt dat de bevolking van de
Stille Oceaan door de Polynesiërs ongeveer drie- tot
vierduizend jaar geleden het gevolg is van grote
volksverhuizingen vanuit Zuidoost-Azië. Op basis van hun
kennis van de wind, de stromingen en de sterren voeren deze
eerste onverschrokken zeevaarders in hun dubbele prauwen
(met zeil) van gevlochten twijgen en hout naar het Oosten en
koloniseerden er de centrale archipels (Cook-eilanden,
Tahiti en de andere eilanden...) tussen 500 v.C. en 500 n.C.
Het is uit deze expedities die rond 1000 n.C. ten einde
kwamen, dat de "Polynesische driehoek" is ontstaan, gevormd
door Hawaii (in het noorden), het Paaseiland (in het
oosten), Frans Polynesië (in het westen) en Nieuw-Zeeland
(in het zuidwesten). De verschillende talen die op deze
eilanden worden gesproken en die allemaal afstammen van de
Ma'ohi-taal, getuigen van de gemeenschappelijke afkomst van
hun bewoners.
De komst van de Europeanen en de kolonisatie
In de 16de eeuw bereikten Magalhães en later
Mendana respectievelijk de Tuamotu-eilanden en de Markiezen.
Toch is het de Engelsman Samuel Wallis die in de
geschiedenisboeken verbonden zal blijven met de Europese
ontdekking van Tahiti (1767). Het jaar daarop doopt de
Fransman Antoine de Bougainville dit eiland "Het nieuwe
Cythera". Nog een jaar later zet de Engelsman James Cook er
voet aan wal en neemt bezit van de Genootschapseilanden.
Tahiti en de andere eilanden waren in die tijd opgedeeld in
verschillende koninkrijken met elk hun eigen heersers, en
het volk aanbad verschillende godheden. Beetje bij beetje
beginnen de protestantse en katholieke missionarissen met de
kerstening van het gebied. In 1797 slaagt een van de chefs
er met de hulp van de Europeanen in de bovenhand te krijgen
over de anderen, waarmee het begin van de "Pomare dynastie"
wordt ingeluid.
In de 19de eeuw zijn de Polynesische eilanden het toneel van
een religieuze, commerciële en strategische strijd tussen de
Fransen en de Engelsen. In 1842 wordt uiteindelijk het
Franse protectoraat goedgekeurd door koningin Pomare IV (op
Tahiti en Moorea), waarna in 1880 de annexatie wordt
aanvaard door Pomare V, de laatste vorst van Tahiti.
Toch verloopt de komst van de Europeanen op deze tot dan toe
geïsoleerde eilanden niet zonder slag (Frans-Tahitiaans
conflict tussen 1844 en 1846) of stoot: alcoholisme steekt
de kop op, acculturatie door het puritanisme van de
missionarissen die traditionele kunsten zoals de
Polynesische dans of tatoeage verbieden, massale sterfte ten
gevolge van tot dan toe ongekende infectieziekten. In de
tijd van Cook telde de bevolking van Tahiti 70 000 zielen.
Kort na het protectoraat nog nauwelijks 8 500 ...
Tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog sluit Tahiti zich
aan bij het Vrije Frankrijk en melden vele eilandbewoners
zich aan bij het Franse leger.
In 1958 worden de "Etablissements Français d'Océanie"
omgedoopt tot Frans Polynesië.
Chronologie
Van -3000 / -4000 v.C.: begin van de
volksverhuizingen uit Zuidoost-Azië naar het zuiden van
de Stille Oceaan.
3de - 6de eeuw: eerste bevolkingsgroepen vestigen zich
op de Markiezeneilanden.
Van 850 tot 1000: vanuit de Markiezen worden de
Benedenwindse Eilanden, Hawaii, de Cook-eilanden, het
Paaseiland en Nieuw-Zeeland gekoloniseerd.
1521: Magalhães ontdekt een deel van de Tuamotu-archipel
1595: Alvaro de Mendena ontdekt de Markiezeneilanden.
1767: Wallis ontdekt Tahiti.
1768: Bougainville doopt het eiland "Het Nieuwe Cythera"
1769: Eerste reis van Cook naar Tahiti.
1768: Bougainville komt aan op Tahiti. Hij neemt bezit
van de Genootschapseilanden.
1774: Cook brengt een Tahitiaan, Pa'i, mee naar Europa.
1773: 2de reis van Cook naar Tahiti.
1777: Laatste reis van Cook naar Polynesië.
1788 - 1791: Muiterij op de Bounty.
1793: Begin van de Pomare dynastie.
1797: Aankomst van de eerste missionarissen van de
"London Missionary Society".
1797: Oprichting van de Pomare dynastie.
1815 : De Polynesische chefs verliezen de slag bij Fei
Pi. Pomare II bekeert zich tot het christendom.
1819: Pomare II stelt de "Code de Pomare" in.
1836: De Engelse protestanten bekomen dat de Franse
missionarissen worden uitgewezen.
1841: Duperit Thouars roept het Franse protectoraat over
Tahiti uit, het initiatief krijgt de goedkeuring van
Groot-Brittannië.
1844 - 1847: Frans-Tahitiaanse oorlog.
1847: Pomare IV aanvaardt het Franse protectoraat.
Voor meer algemene informatie over Frans-Polynesië,
ga naar: |
|
Voor meer regionale informatie over
Frans-Polynesië, ga naar: |
|
Voor meer product informatie over
Frans-Polynesië, ga naar: |
|
Voor reis-aanbiedingen naar Frans-Polynesië,
ga naar: |
|
|
|
