Elke Australische stad van betekenis heeft een grote kunstgalerie met westerse en aboriginal kunst. Wereldberoemd is het Operahouse in Sydney, dat zeker een visitekaartje is voor de muziek- en danscultuur in het land. Iets minder bekend wellicht is het 'artcentre' Federation Square in Melbourne, Victoria. Dit is een complete stadswijk, waar galerieën, bioscopen, restaurants, cafés, musea, (openlucht-)theaters en andere accommodaties voor culturele evenementen gevestigd zijn. De Art Gallery in Sydney is het kunstmuseum van Sydney en New South Wales.

Schilderkunst

In 1959 vormden zeven bekende Australische kunstenaars in Melbourne de Antipodeans (tegenvoeters). Hun doel was als tegenbeweging de figuratieve, in plaats van abstracte kunst te propageren. Ze ontkenden een nationale stijl te willen creëren door geen nadruk op de naam Australie te leggen. Ze streefden naar exposities in Londen en internationale erkenning. Ironisch genoeg wordt met 'antipodean art' nu alle kunst uit Australie bedoeld.

Sinds die jaren wordt de Australische schilderkunst beïnvloed door heersende trends in Europa, Amerika en ook komt er steeds meer interesse in Aziatische kunst.

Richard Larther heeft de pop art in Australie geïntroduceerd en gebruikt in zijn verschillende media. Lindy Lee is een van de eerste moderne kunstenaars in Australie. Zij raakte vanaf 1980 bekend met schilderijen gebaseerd op beelden van het verleden, waarbij ze olie en wax gebruikt om een mistig uiterlijk te creëren. De laatste tijd, vooral na de Olympische Spelen in 2000, is er steeds meer aandacht voor Aboriginalkunst. Een van de meest bekende Aboriginal kunstenaars is Albert Namatjira die als eerste internationale erkenning voor zijn werk kreeg.

Aboriginal kunst

Schilderingen hebben onder andere tot doel het in contact komen met de Aboriginal Voorouders uit de Droomtijd. De Voorouders kunnen via kunst hun kennis overdragen naar volgende generaties. De belangrijkste kunstvormen zijn rotsschilderingen, schilderijen op doek, het lichaam, boombastschilderingen, rotsuitkervingen, houten figuren, traditionele wapens en textiel. Vaak brengen ze tekeningen en schilderingen aan op voor hun heilige plekken in de natuur, zoals rotsen en in grotten.

Aboriginal kunst heeft verschillende lagen van betekenis. De meeste werken verbeelden de mythische verhalen van de Droomtijd of The Dreaming: de periode voordat de wereld vorm kreeg en de Voorouders de wereld creëerden. De afbeeldingen speelden een belangrijke rol in de overdracht van deze verhalen naar de volgende generaties. Vooral omdat de Aboriginals geen schrift kenden.

Veel schilderingen zijn daarnaast een soort landkaart en geven clangebieden, rivieren, drinkplaatsen of heilige plekken uit de Droomtijd weer. 

Aboriginal rituelen, dansen en gezangen bevatten veel verwijzingen naar diepere betekenissen die wij als buitenstaander niet (mogen) kennen. Overigens bestaan er tussen de verschillende regio's grote verschillen in de kunstvormen en stijlen door de verscheidenheid aan culturele tradities en gewoonten. Zo gebruikten kunstenaars uit Arnhemland slechts vier kleuren en schilderden op boombast met fijne kruislingse lijntjes, terwijl Aboriginal kunst van de Red Centre zich kenmerkt door stippels en felle kleuren.

Tegenwoordig wordt Aboriginal kunst steeds meer gewaardeerd. Het wordt niet meer bestempeld als ‘primitieve kunst’ maar als ‘hedendaagse moderne kunst’. De diepe betekenis die erachter schuilt wordt meer erkend evenals de verschillende stijlen. Ook nieuwe bewegingen krijgen veel aandacht, zoals ‘Urban Aboriginal Art’: kunstenaars met een kunstopleiding gebruiken moderne westerse materialen en technieken met herkenbare oeroude Aboriginal stijlmiddelen.

Hetzelfde geldt voor Nieuw-Zeelanders die zich in Australie gevestigd hebben zoals Jane Campion en Russell Crowe die in 2001 de Oscar van Beste Acteur in de wacht sleepte. Films die in Australie geproduceerd werden zoals The Piano (1993), Babe (1995) en Shine (1996) leverden Oscars op voor degenen die eraan meewerkten. Dat is een hele prestatie voor een filmindustrie die op sterven na dood was, vóór een injectie van overheidsgeld haar weer tot leven bracht in het begin van de jaren 1970.

Gedurende de beginperiode van die heropleving waren films over het koloniale verleden van het land de eerste die succes boekten. Internationale toeschouwers en critici reageerden positief op The Chant of Jimmie Blacksmith (1978), My Brilliant Career (1979), Breaker Morant (1980) en Gallipoli (1981).

Verhalen over het moderne Australie boeiden het publiek echter niet zo. Al waren er wel opzichzelfstaande successen als de low budget thriller Mad Max (1979). Deze actiefilm maakte de in Australie opgegroeide Mel Gibson een internationale ster.

Australië is het ideale canvas voor iedere filmmaker. Bijna elk landschap denkbaar ligt er te wachten op zijn grote moment op het witte doek. Van mystieke woestijnen tot steden met een indrukwekkende skyline tot exotische stranden, je vindt het er allemaal. Dit is natuurlijk geen nieuws, want Australië is al vaak gebruikt als filmset.

De zeer succesvolle film Crocodile Dundee (1986) maakte van Australie dé nieuwe toeristische hotspot. Hierin werd de stereotype Australier getoond: de gebruinde crocodile hunter in de outback van Australie die met blote handen zonder probleem een krokodil het loodje laat leggen. De geraffineerde hedendaagse films van regisseur Paul Cox uit Melbourne verwierven aanzien op het internationale filmfestivalcircuit.

De Australische komedies in het begin van de jaren 1990, zoals Strictly Ballroom (1993), Priscilla, Queen of the Desert (1994) en Muriel's Wedding (1995) waren internationaal een groot succes. Een andere succesvolle film was Shine die in 1996 een Oscar won. De laatste jaren worden er in Australie veel films uit een ander cultureel oogpunt gemaakt, zoals Head On (1999) en Rabbit Proof Fence (2002). In deze laatste film wordt het ware verhaal verteld van drie Aboriginal kinderen van de Stolen Generation. 

The Matrix
Als Neo in The Matrix opgeleid wordt tot redder van het universum bevindt hij zich regelmatig in een stad. Wat maar weinig mensen weten is dat dit Sydney is. De makers van The Matrix hebben Sydney gekozen, omdat de skyline niet bijzonder uniek is. Het zou elke stad kunnen zijn, met als twee kleine probleempjes The Opera House en Harbour Bridge. Die hebben ze er dus kundig uitgehaald. 

Dead Calm
Nicole Kidman zette zichzelf internationaal op de kaart door deze thriller. In Dead Calm dobbert ze met haar man over de Stille Oceaan in een zeilboot. Ze halen een drenkeling aan boort die een ware psychopaat blijkt te zijn. Deze film is helemaal niet opgenomen in de Stille Oceaan, maar voor de kust van Queensland, bij de Whitsundays eilanden. Door slim camerawerk komt er geen enkel eiland in beeld, en kon Nicole tussen de opnames door toch lekker uitrusten op een parelwit strand.

Op technisch gebied heeft de Australische filmindustrie enorme vooruitgang geboekt. De industrie beschikt over studio's die geschikt genoeg zijn voor producties van de omvang en complexiteit van The Matrix (1999), Mission Impossible II (2000), Moulin Rouge (2001), en Star Wars: Attack of the Clones (2002). Deze laatste film werd gedeeltelijk gefilmd in de Fox Studios in Sydney.

Muziek
Hoewel Australie ver van alles en iedereen vandaan ligt, hebben diverse muziekgezelschappen en artiesten naam in de wereld gemaakt. Zo is het Australian Chamber Orchestra een zeer gewaardeerd kamerorkest, operazangeres Joan Sutherland is legende in de operawereld en popster Kylie Monigue verkoopt wereldwijd miljoenen albums. 

De Australische muziek vertoont tegenwoordig een opmerkelijke verscheidenheid. Dankzij de naoorlogse immigratie hoor je in de muziek de invloed van vele culturen die in Australie leven.  Zo weerklinkt bijvoorbeeld in het gitaarspel van de in Kazachstan geboren Slava Grigoryan de invloed van de Argentijnse tango en Braziliaanse bossanova, terwijl het Australian Art Orchestra samenwerkt met gerenommeerde musici uit Zuid-India.

Door de jaren heen hebben Australische muziekgezelschappen artiesten een goede reputatie opgebouwd. Het Australian Chamber Orchestra werd tot het beste kamerorkest ter wereld uitgeroepen en de hoofdsteden van de staten hebben ieder hun eigen professioneel symfonisch orkest. Artiesten zoals de violist Richard Tognetti, de pianisten Roger Woodward, Geoffrey Tozer en Simon Tedeschi zijn vertrouwde figuren in de bekendste concertzalen ter wereld.

Opera Australia, het nationale gezelschap, is het derde drukst bezette operagezelschap ter wereld en heeft als thuisbasis het spectaculaire Sydney Opera House. De nalatenschap van operalegendes zoals Dame Nellie Melba en Joan Sutherland werd doorgegeven aan sterren zoals Deborah Riedel, Lisa Gasteen en Yvonne Kenny. Australiers zijn ook een van de meest trouwe bezoekers van de opera ter wereld en kunnen genieten van maar liefst 300 optredens per jaar.

Het Australische muziektheater is een uniek creatieve mengeling van muzikale en theatertradities en resulteert in een grote verscheidenheid van werken: van The Boy from Oz tot de gedurfde verbeeldingsvolle werken van de Chamber Made Opera. Regisseur Baz Luhrmann kon met zijn versie van La Bohème in 2002 in Broadway op een enthousiast onthaal rekenen.

De voorbije decennia is een totaal originele stijl van hedendaagse Australische rockmuziek naar voren getreden die het zowel in kleine plattelandssteden als in grotere centra uitstekend doet. Australische bands en muzikanten kunnen rekenen op de steun van de nationale radiozender voor de jeugd Triple J, die actief jong Australisch talent promoot, en van het jaarlijkse Rock Eisteddfod.

Succesverhalen uit de Australische rock en pop zoals Silverchair en Kylie Minogue openen deuren voor nieuwe artiesten als Ben Lee en Kasey Chambers. Ook de Australische hiphop kan op een groeiend enthousiasme en steun rekenen.

Dans
De Australische dans staat bekend om zijn uitbundigheid en afwisseling. Belangrijke gezelschappen als het Australian Ballet en het Sydney Dance Company gaan geregeld op (wereld)tournee, met een afwisselend repertoire van Australisch en internationaal werk.

Vooral het Australian Ballet wordt als een van de beste dansgroepen ter wereld bevonden. Australische choreografen en dansers zoals Lucy Guerin en Gideon Obarzanek brengen opvallend werk. Door op te treden op onconventionele plaatsen als in nachtclubs, wordt er een nieuw publiek aangetrokken.

Daar komt nog een Australische element bij: de Europese beschaving die verplaatst wordt naar het zuidelijke halfrond. Het moeten wennen in een totaal vreemde omgeving, tussen een Inheemse bevolking die in het begin weinig begrepen werd en zelfs daarna nog slechts geleidelijk.

Australie heeft al één Nobelprijs voor Literatuur; in 1973 won de romanschrijver Patrick White met zijn grimmige, bijtend grappige en tegelijkertijd verheven proza deze prestigieuze prijs. Dé romanschrijver van het moment is Tim Winton. Winton heeft een typisch Australisch imago van een onstuimige jongen, dol op surfen en eenvoudige genoegens. Zijn werk bruist echter van verbale frisheid, de structuur en de greep van zijn boeken zijn ambitieus en zijn personages zijn levensecht en multidimensionaal. 

Een groot deel van de beste hedendaagse literatuur in Australie is non-fictieproza. De belangrijkste werken van Helen Garner zijn haar stedelijke realistische fictie en haar analytische reportages. Garner vertegenwoordigt een subtiel, sympathiek feminisme, en haar werk wordt tegelijkertijd nuchter en menselijk, helder, opmerkzaam bevonden.

Een andere tijdgenoot is Robert Dessaix. Net als Garner trekt hij een breed publiek aan met zijn grillige, intelligente en plagerige essays en autobiografieën. Ook treedt hij met zijn gay gevoeligheid buiten een nichemarkt en verovert een breed publiek met een mengeling van charme, harde logica en humor.

Andere noemenswaardige schrijfers van na 1970 zijn Peter Carey, Kate Grenville, David Malouf, en Janette Turner Hospital.

Voor meer product info. over Australië, ga naar:

• Auto- en Camperhuur
• Binnenlandse vluchten
• Cruises
• Dagexcursies
• Hotels, Motels, Lodges & Resorts
• Meerdaagse Tours
• Selfdrive Rondreizen
• Treinreizen

Voor meer bestemmings info. over Australië, ga naar:

• Algemene info
  • Cultuur van Australië
  • Geschiedenis van Australië
  • Natuur van Australië
  • Praktische informatie over Australië
• Informatie per Regio